Handschaven

Handgereedschap voor gecontroleerde materiaalafname

Handschaven worden gebruikt om hout en, afhankelijk van de uitvoering, ook plaatmateriaal, gipsplaat of bepaalde kunststoffen vlak te maken, af te werken of nauwkeurig passend te maken. Bij traditionele handschaven snijdt een schaafmes gecontroleerd dunne spanen van het oppervlak. Rasp- en Surform-schaven werken met een geperforeerd of raspachtig blad dat het materiaal in kleine deeltjes verwijdert. Het toegepaste schaafprincipe bepaalt de afwerking, de spaandikte en de hoeveelheid materiaal die per beweging wordt afgenomen.

Blokschaven en bankschaven voor vlak- en paswerk

Blokschaven hebben een compacte constructie en worden gebruikt voor het bijwerken van kopshout, randen en kleinere oppervlakken. Laaghoekschaven hebben een relatief kleine snijhoek, wat van invloed is op de manier waarop het schaafmes door de houtvezels snijdt. Bankschaven beschikken over een langere zool, waardoor zij oneffenheden beter overbruggen en geschikt zijn voor het vlakken, richten en nauwkeurig afwerken van houten werkstukken.

Speciale schaven voor specifieke bewerkingen

Naast blok- en bankschaven zijn er uitvoeringen die zijn ontwikkeld voor een specifieke bewerking. Spookschaven hebben een korte zool en handgrepen aan beide zijden, waardoor gebogen en gevormde houten delen nauwkeurig kunnen worden bewerkt. Sponningschaven schaven tot aan de zijkant van de zool en worden gebruikt voor het maken of bijwerken van sponningen. Andere speciale schaven zijn afgestemd op profielwerk, moeilijk bereikbare plaatsen of specifieke houtverbindingen.

Rasp- en Surform-schaven voor vormwerk

Rasp- en Surform-schaven gebruiken een geperforeerd of raspachtig blad in plaats van een traditioneel schaafmes. Door de open constructie wordt het verwijderde materiaal efficiënt afgevoerd, waardoor de kans op verstopping afneemt. Deze schaven worden toegepast voor het vormen, egaliseren en snel bewerken van onder meer hout, plaatmateriaal, gipsplaat en bepaalde kunststoffen. De vertanding, bladvorm en afmetingen bepalen de materiaalafname en het uiteindelijke oppervlak.

Schaafmes, zool en afstelling bepalen het resultaat

Bij traditionele handschaven wordt het schaafbeeld bepaald door de scherpte, uitlijning en uitsteek van het schaafmes. De mesuitsteek bepaalt mede de spaandikte: een geringe uitsteek zorgt voor een fijne spaanafname, terwijl een grotere uitsteek meer materiaal verwijdert. Ook de lengte en vlakheid van de zool zijn van invloed op de geleiding en het eindresultaat. Voor grotere of repeterende bewerkingen worden daarnaast ook schaafmachines toegepast. Bij daarvoor geschikte uitvoeringen kunnen versleten of beschadigde messen worden vervangen door passende schaafmessen.